Pioniers verfijnen experimentele teelten

Variëren in rassenkeuze, zoeken naar de optimale bemesting, plannen van een ander oogstmoment of worstelen met onkruiddruk. De meeste pioniers op de proeflocatie van AgroProeftuin de Peel zijn deze zomer druk bezig met het aanpassen en verfijnen van hun experimentele teelt. Daarnaast zijn er enkele nieuwe proeven begonnen. Dat blijkt uit een rondgang over de proeflocatie deze zomer.

De proeflocatie van AgroProeftuin de Peel begon 4 jaar geleden op kleine schaal en beslaat sinds vorig jaar ruim 35 hectare. Hier kunnen ondernemers experimenteren. In totaal zijn er 16 veldproeven met nieuwe gewassen of bijzondere mengteelten. De meeste proeven beslaan meerdere seizoenen, zodat de pioniers ervaring kunnen opdoen met nieuwe teelten of verschillende aspecten van hun innovatie kunnen uitproberen.

 

Sorghum

Zo probeert melkveehouder Geert Hol uit Odiliapeel sorghum uit als alternatief voedergewas voor zijn koeien. Sorghum is een sterk gewas, kan goed tegen droogte en wortelt diep waardoor het de bodemstructuur verbetert. Er zijn in grote lijnen twee soorten sorghum, het graantype en het structuurtype, vertelt Hol. Vorig jaar teelde hij het graantype, dat goed ontwikkelde pluimen heeft en veel zetmeel oplevert. Dit jaar koos hij het structuurtype. Dat heeft minder grote pluimen, maar een grotere blad-opbrengst. “Ik wil het gewas extra vroeg oogsten. Dan zit er nog veel eiwit in het blad en combineert het beter met eiwit-arm krachtvoer.” Hij wil hiermee inhaken op de actualiteit in de melkveehouderij. Dit jaar is een maximum gesteld aan het eiwitgehalte van krachtvoer. Dat is één van de maatregelen in het stikstofbeleid van de Nederlandse overheid.

 

Klimbonen

De melkveehouder heeft een tweede proefveld waarop hij snijmais en klimbonen door elkaar verbouwt. Als het goed is vullen de twee elkaar perfect aan. Mais is energierijk, de bonen leveren veel eiwit. De kunst van een mengteelt is om een goede balans te vinden. In het eerste jaar waren de bonen veel eerder rijp dan de mais. Dit jaar probeert de veehouder een maisras dat eerder oogstrijp is.


Melkveehouder Geert Hol:

"Ik wil het gewas extra vroeg oogsten. Dan zit er nog veel eiwit in het blad en combineert het beter met eiwit-arm krachtvoer"


Mengteelt mais en klimbonen

Mais met zonnebloemen

Op het perceel ernaast staan zonnebloemen met mais. Die horen bij een nieuwe proef. Melkveehouder Roel Albers uit Schaijk experimenteert met de zonnebloemen als veevoer. Dit gewas heeft voor koeien een hoge voederwaarde, maar het laat zich lastig inkuilen. Daarom teelt hij de bloemen in combinatie met snijmais.

 

Varkens

Akkerbouwer en veehouder John Melis pioniert een eindje verderop ook met een mengteelt: gerst met voererwten, bestemd als voer voor varkens. Vorig jaar heeft hij al ervaren dat de mengteelt mogelijk is en goed voer oplevert. Melis is nu benieuwd of hij het aandeel eiwitrijke erwten in het mengsel verder kan vergroten. Dit jaar onderzoekt hij het effect van verschillende zaaidichtheden.

Mengteelt mais en zonnebloemen

Kruidenrijk gras

Ook in grasland is innovatie mogelijk. Gangbaar weiland bestaat uit vrijwel uitsluitend Engels raaigras. Koeien vinden dat lekker en de opbrengst is zeer hoog. Aan een monocultuur kleven echter ook nadelen. Het gewas is kwetsbaarder onder extreme weersomstandigheden, zoals langdurige droogte. Ook draagt het weinig bij aan de biodiversiteit. Veehouders Job Albers uit Rijkevoort en Tom Geene uit Wanroij hebben een proefveld met kruidenrijk grasland. Dat is een mengsel van verschillende grassoorten, aangevuld met andere plantensoorten zoals klaver en verschillende kruiden. Elke soort heeft typerende eigenschappen, die elkaar kunnen versterken. De combinatie trekt meer nuttige insecten aan en heeft een gunstig effect op het bodemleven en de vruchtbaarheid van de bodem. “In het afgelopen jaar hebben we het gemaaid en ingekuild zoals we dat doen met gewoon gras. Het resultaat daarvan was al beter dan we hadden verwacht”, vertelt Job Albers. “Dit jaar gaan we kijken of we de manier van oogsten kunnen aanpassen, zodat we de bladrijke soorten zoals de klaver beter kunnen benutten. Wij denken dat kruidenrijk grasland meer eiwit per hectare kan opbrengen dan conventioneel grasland.”

Kruidenrijk grasland

Regionale eiwitteelt voor humane voeding

Naast veevoergewassen krijgen ook teelten voor menselijke voeding ruimte op de proeflocatie. Vooral eiwitrijke producten zijn interessant. Want veel van het plantaardige eiwit in het Nederlandse consumptiepatroon wordt geïmporteerd.

 

Soja

De bekendste plantaardige eiwitbron is soja. Akkerbouwer en loonwerker Ron Peters uit Odiliapeel is een van de weinige Neder-sojatelers. Op de proeflocatie vergeleek hij vorig jaar verschillende rassen. Dit jaar zaaide hij hetzelfde proefveld in met het ras dat toen het beste presteerde: Obelix. Nu gaat Peters op zoek naar de optimale bemesting, met name via verschillende strategieën voor het toevoegen van rhizobium. Rhizobium bevordert de symbiose tussen rhizobiumbacteriën en de plant, waardoor stikstof uit de lucht wordt gebonden en beschikbaar komt in de bodem. Een van zijn grootste uitdagingen is onkruidbestrijding. Zelfs tot ver in juni heeft het onkruid nog volop ruimte om te groeien. Het gewas staat nog lang niet dicht. “Dat komt doordat je pas in mei kunt zaaien”, legt Peters uit.  “Je moet wachten tot na de ijsheiligen, want soja is een tropisch gewas en kan absoluut niet tegen nachtvorst.”

Soja
Akkerbouwer Ron Peters:

"Je kunt soja pas zaaien na de ijsheiligen, want het is een tropisch gewas."


Veldbonen

Onkruid lijkt een minder groot probleem in veldbonen, een proef van landbouwcoöperatie CZAV. Deze peulvruchten worden van oudsher in Nederland geteeld voor veevoer, maar ze kunnen mogelijk ook interessant zijn als eiwitrijke grondstof voor de levensmiddelenindustrie. De veldbonen staan dit jaar voor het eerst op de proeflocatie. Voor CZAV is de proef bedoeld om te beoordelen of de lichte zandgrond in Noordoost-Brabant geschikt is voor de peulvruchten. De eerste indruk is heel positief. “Hoewel hier niet is beregend, ziet het gewas er beter uit dan op veel kleipercelen in het zuidwesten”, is de constatering van Jurriaan Visser van CZAV.

 

Kidneybonen

Ook nieuw op de proeflocatie zijn kidneybonen. Deze zijn onderdeel van een proefveld met diverse gewassen van adviesorganisatie Delphy. Dit is een demonstratieobject voor gewassen die nauwelijks of helemaal niet gangbaar zijn op akkerbouwbedrijven in Nederland; zeker niet op zandgrond. Het doel is nieuwe teelten en nieuwe verdienmodellen ontdekken, die passen in de transitie naar een duurzamere landbouw. Dat zijn onder meer trendy voedingsmiddelen zoals zoete aardappel of zaden met een bijzondere inhoudsstof, zoals blauw maanzaad of teunisbloem.

 

Voedingsmiddelenindustrie

Kidneybonen worden steeds populairder onder Nederlandse consumenten, maar de teelt vindt plaats op de klei in het Zuidwesten en in het buitenland. “Wat wij willen ontdekken op het demoveld is: kan het gewas worden geteeld op zandgrond, wat levert de teelt op en kunnen we de voedingsmiddelenindustrie hiervoor interesseren?”, zegt projectleider Bert Aasman van Delphy. De industrie is volgens hem een belangrijke doelgroep. Dat vindt ook Jurriaan Visser van CZAV. “We zijn actief op zoek naar gewassen waarmee Nederlandse telers plantaardige eiwitten kunnen produceren voor onder andere vleesvervangers. We merken dat er een groeiende vraag is vanuit de industrie. Waar het ons om gaat: kunnen we Nederlandse bedrijven vinden die de meerwaarde zien van lokale teelt.”

 

 


Jurrian Visser (CZAV):

"We merken dat er een groeiende vraag is vanuit de industrie. Waar het ons om gaat is: kunnen we Nederlandse bedrijven vinden die de meerwaarde zien van lokale teelt."


Veldbonen